جلبک زدن مخزن آب معمولا زمانی محتمل تر می شود که نور به آب برسد و همزمان شرایطی مانند وجود مواد مغذی، دمای مناسب و ماندگاری آب فراهم باشد. اگر داخل مخزن یا آب تغییر رنگ سبز، لایه سطحی یا رشد غیرعادی مشاهده کردید، ابتدا مسیر ورود نور، وضعیت درپوش و اتصالات و آلودگی احتمالی آب را بررسی کنید.
هر تغییر رنگ یا لایه لزج نیز الزاما جلبک نیست. رسوب، بیوفیلم و سایر آلودگی ها ممکن است ظاهر مشابهی ایجاد کنند. اگر آب برای آشامیدن استفاده می شود و وضعیت آن مشکوک است، تا مشخص شدن علت از آب آشامیدنی سالم دیگری استفاده کنید.
در این مقاله از دسته مخازن و ذخیره سازی مرتبط با نصب، نگهداری و ایمنی از سری مقالات زرپلاست با ما همراه باشید.
از کجا بفهمیم مخزن آب جلبک زده است؟
سبز شدن آب یا مشاهده لایه سبز روی سطوح داخلی می تواند نشانه رشد جلبک یا سیانوباکتری باشد اما تشخیص قطعی فقط بر اساس رنگ امکان پذیر نیست. حتی برخی رشدهای میکروبی ممکن است به شکل لایه لزج روی سطح داخلی دیده شوند. نشانه هایی که نیاز به بررسی دارند عبارت اند از:
- سبز، آبی مایل به سبز یا غیرعادی شدن رنگ آب
- ایجاد لایه یا توده سبزرنگ روی سطح آب یا دیواره
- تشکیل لایه لزج روی قسمت های داخلی مخزن
- افزایش سریع آلودگی قابل مشاهده پس از نظافت
- مشاهده رشد بیشتر در بخش هایی که نور به آنها می رسد.
نکته مهم این است که ظاهر آب به تنهایی معیار ایمنی آن نیست. بعضی آلودگی های آب هیچ تغییر واضحی در رنگ، بو یا ظاهر ایجاد نمی کنند و از طرف دیگر، هر تغییر رنگ نیز به معنای وجود جلبک سمی نیست.
| نشانه مشاهده شده | علت احتمالی | اقدام مناسب |
| لایه سبز در قسمت نورگیر | رشد جلبک در اثر دسترسی به نور | بررسی مسیر ورود نور و نظافت مخزن |
| لایه لزج بدون رنگ سبز مشخص | احتمال بیوفیلم یا آلودگی دیگر | نظافت و بررسی شرایط مخزن |
| رسوب دانه ای در کف | املاح یا ذرات ته نشین شده | بررسی رسوبات و نظافت |
| برگشت سریع لایه سبز بعد از نظافت | باقی ماندن عامل ایجاد مشکل | بررسی نور، درپوش، اتصالات و آب ورودی |
| تغییر غیرعادی آب همراه با علت نامشخص | انواع مختلف آلودگی محتمل است | توقف مصرف آشامیدنی تا بررسی مشکل |
علت جلبک زدن مخزن آب چیست؟
رشد جلبک معمولا حاصل یک عامل واحد نیست. برای پیدا کردن علت باید چند شرط را همزمان بررسی کرد.
ورود نور به آب
نور یکی از مهم ترین عوامل قابل کنترل است. جلبک ها برای فتوسنتز به نور نیاز دارند؛ بنابراین اگر نور کافی به آب ذخیره شده برسد، یکی از شرایط اصلی رشد آنها فراهم می شود. در مخزن پلی اتیلن فقط بدنه مخزن را بررسی نکنید. نور ممکن است از قسمت های دیگری وارد شود؛ از جمله:
- درپوشی که کاملا بسته نیست
- دریچه بازدید نامناسب یا آسیب دیده
- اتصالات و قسمت های شفاف یا نورگذر
- برخی لوله ها یا شلنگ های شفاف متصل به مخزن
- تغییرات یا آسیب هایی که مسیر ورود نور ایجاد کرده اند
مواد مغذی موجود در آب
وجود مواد مغذی می تواند رشد جلبک و سایر میکروارگانیسم ها را تقویت کند. ورود گردوغبار، مواد آلی و آلودگی های خارجی نیز می تواند شرایط مخزن را تغییر دهد. بنابراین درپوش و نقاط ورود و خروج آب باید به شکلی نگهداری شوند که احتمال ورود آلودگی کاهش پیدا کند.
دمای آب
دمای مناسب در کنار نور و مواد مغذی می تواند شرایط رشد را مساعدتر کند. رشد برخی شکوفایی های جلبکی و سیانوباکتریایی نیز در آب گرم بیشتر می شود. گرم شدن آب به تنهایی اثبات نمی کند که علت آلودگی مخزن دما بوده است. هنگام عیب یابی باید مجموعه شرایط مخزن بررسی شود.
ماندگاری آب
کاهش گردش آب و ماندن طولانی مدت آن می تواند فرصت بیشتری برای تغییرات زیستی داخل مخزن فراهم کند، به ویژه زمانی که نور و مواد مغذی نیز در دسترس باشند.
این موضوع به معنی تعیین یک مدت ثابت برای خراب شدن آب نیست؛ شرایط منبع آب، مخزن و نحوه مصرف در ساختمان ها یکسان نیست.
چرا مخزن سه لایه جلبک می زند؟
یکی از سوالات مهم کاربران این است که چرا با وجود استفاده از مخزن سه لایه یا محصولی که با عنوان ضد جلبک عرضه شده، باز هم داخل مخزن رشد سبزرنگ مشاهده می شود.
در بسیاری از مخازن چند لایه، یکی از لایه ها با هدف کاهش یا جلوگیری از عبور نور طراحی می شود. کاهش ورود نور، یکی از مهم ترین شرایط لازم برای کنترل رشد جلبک را هدف قرار می دهد؛ اما تعداد لایه ها به تنهایی تضمین کننده وضعیت آب نیست. اگر در یک مخزن سه لایه رشد مشکوک مشاهده کردید، این موارد را بررسی کنید:
- آیا بدنه واقعا نور را عبور می دهد؟
- آیا درپوش کاملا بسته و سالم است؟
- آیا نور از دریچه یا اطراف آن وارد می شود؟
- آیا بخشی از لوله یا اتصال متصل به مخزن نورگذر است؟
- آیا آلودگی یا مواد آلی از مسیر دیگری وارد مخزن می شوند؟
- آیا آنچه مشاهده شده واقعا جلبک است یا رسوب و بیوفیلم؟
مخزن ضد جلبک دقیقا چه کاری انجام می دهد؟
اصطلاح ضد جلبک در بازار مخازن معمولا برای محصولاتی استفاده می شود که ساختار آنها عبور نور به داخل مخزن را محدود می کند. هدف اصلی، حذف یکی از عوامل کلیدی رشد جلبک یعنی نور است.
هنگام بررسی یک مخزن آب پلی اتیلن، بهتر است به جای اتکا به عبارت هایی مانند سه لایه، ضد جلبک یا آنتی باکتریال، مشخصات مستند همان محصول، ساختار لایه ها و کاربرد اعلام شده توسط تولیدکننده بررسی شود.
مقاومت بدنه در برابر اشعه UV نیز موضوعی متفاوت از جلوگیری از رسیدن نور به آب است. افزودنی یا ویژگی مقاوم در برابر UV معمولا برای افزایش مقاومت خود ماده در برابر تابش خورشید مطرح می شود و نباید آن را خودکار معادل جلوگیری از رشد جلبک دانست.
بعد از مشاهده جلبک در مخزن آب چه کنیم؟
اگر آلودگی مشکوک به جلبک مشاهده کردید و مخزن برای آب شرب استفاده می شود، مسئله را فقط ظاهری در نظر نگیرید. مسیر مناسب به شکل کلی چنین است:
- در صورت مشکوک بودن آب، مصرف آن برای آشامیدن و تهیه غذا را تا بررسی وضعیت متوقف کنید و از منبع آب سالم استفاده کنید.
- وضعیت داخل مخزن را بدون ورود فرد غیرمتخصص بررسی کنید.
- مسیرهای احتمالی ورود نور را پیدا کنید.
- درپوش، دریچه ها و اتصالات را از نظر ورود آلودگی بررسی کنید.
- مخزن را با روش مناسب تمیز کنید.
- پس از نظافت، عامل ایجاد مشکل را اصلاح کنید تا آلودگی دوباره برنگردد.
- در صورت تکرار مشکل یا نامشخص بودن نوع آلودگی، بررسی تخصصی انجام دهید.
چگونه جلبک مخزن آب را از بین ببریم؟
از بین بردن جلبک مخزن آب شامل حذف آب آلوده در شرایط لازم، پاک کردن رشد قابل مشاهده، شستشوی سطوح و در صورت نیاز انجام گندزدایی مناسب برای مخزن آب شرب است.
اما انتخاب ماده، مقدار ماده ضدعفونی کننده و زمان تماس باید متناسب با نوع محصول، غلظت ماده فعال، حجم مخزن و دستورالعمل معتبر انجام شود. به همین دلیل وارد کردن یک نسخه ثابت برای همه مخازن در این مقاله نه دقیق است و نه ایمن.
از جلبک کش استخر، سولفات مس یا ترکیبات شیمیایی نامشخص برای مخزن آب آشامیدنی به صورت خودسرانه استفاده نکنید. محصولی که برای استخر یا مصارف کشاورزی طراحی شده، لزوما برای آب شرب مناسب نیست.
همچنین برای تمیزکاری وارد مخزن نشوید. اگر انجام کار بدون ورود به فضای داخلی ممکن نیست، باید از افراد و تجهیزات مناسب استفاده شود.
مراحل کامل تخلیه، شستشو و گندزدایی مخزن موضوع مستقلی است و باید طبق دستورالعمل مناسب نظافت مخزن انجام شود.
چگونه از جلبک زدن مخزن آب جلوگیری کنیم؟
پیشگیری موثر به معنی کنترل شرایطی است که امکان رشد را فراهم می کنند. مهم ترین اقدامات عبارت اند از:
- از مخزنی استفاده کنید که ساختار آن برای کاهش عبور نور به آب طراحی شده باشد.
- درپوش مخزن را سالم و کاملا بسته نگه دارید.
- مسیرهای احتمالی ورود نور از دریچه و اتصالات را بررسی کنید.
- از لوله یا قطعات نورگذر نامناسب در نقاطی که می توانند نور را به آب برسانند پرهیز کنید.
- از ورود گردوغبار، حشرات، برگ و مواد آلی به مخزن جلوگیری کنید.
- وضعیت داخل مخزن را به صورت دوره ای بررسی کنید.
- در صورت مشاهده رسوب یا آلودگی، نظافت را به تعویق نیندازید.
- پس از هر بار آلودگی، فقط مخزن را تمیز نکنید؛ علت ایجاد مشکل را نیز پیدا کنید.
چرا جلبک بعد از شستشوی مخزن دوباره برمی گردد؟
برگشت جلبک معمولا نشانه این است که نظافت، عامل زمینه ای مشکل را برطرف نکرده است.
برای مثال اگر نور همچنان از درپوش یا یک اتصال شفاف وارد شود، شستن دیواره مخزن فقط رشد موجود را حذف می کند و شرایط برای رشد مجدد باقی می ماند. در صورت تکرار مشکل، این مسیر را بررسی کنید:
نور → درپوش و دریچه → اتصالات → آب ورودی → ورود آلودگی → وضعیت نظافت
اگر رشد فقط در نقطه خاصی از مخزن تکرار می شود، همان نقطه می تواند سرنخ خوبی باشد. قرار گرفتن رشد در نزدیکی دریچه یا قسمت نورگیر، بررسی مسیر نور را مهم تر می کند.
آیا آب مخزنی که جلبک زده قابل شرب است؟
از ظاهر آب نمی توان درباره ایمن بودن آن برای آشامیدن حکم قطعی داد. همه جلبک ها سمی نیستند، اما برخی سیانوباکتری ها می توانند سم تولید کنند و وجود یا نبود این سموم را نمی توان صرفا با نگاه کردن به آب مشخص کرد.
اگر آب مخزن تغییر رنگ غیرعادی دارد یا رشد مشکوکی در آن مشاهده شده است، برای آشامیدن و تهیه غذا از منبع آب سالم استفاده کنید تا علت مشخص و مشکل برطرف شود.
جوشاندن نیز راه حل قطعی برای آب مشکوک به سموم جلبکی نیست. در صورت وجود برخی سیانوتوکسین ها، جوشاندن آب سم را حذف نمی کند و حتی می تواند غلظت آن را افزایش دهد.
چه زمانی بررسی تخصصی لازم است؟
اگر مشکل پس از نظافت و اصلاح مسیرهای ورود نور دوباره ایجاد می شود، آب ورودی مشکوک است، نوع آلودگی مشخص نیست یا تغییر شدید و غیرعادی در ظاهر آب مشاهده شده، بررسی تخصصی منطقی است.
همچنین اگر برای نظافت نیاز به ورود به داخل مخزن وجود دارد، کار را به فرد غیرمتخصص نسپارید. مخزن می تواند خطرات فضای بسته داشته باشد و ورود به آن به تجهیزات و روش کار ایمن نیاز دارد.
جلوگیری از تکرار مشکل مهم تر از پاک کردن جلبک است
اگر داخل مخزن رشد مشکوک مشاهده شده، فقط پاک کردن لایه سبز کافی نیست. باید مشخص شود نور یا آلودگی از کجا وارد شده و چرا شرایط رشد ایجاد شده است. در غیر این صورت احتمال بازگشت مشکل وجود دارد.
هنگام انتخاب یا بررسی مخزن نیز مشخصات واقعی مربوط به عبور نور، کاربرد برای آب شرب و ساختار محصول را بررسی کنید و صرفا به عناوین تبلیغاتی اکتفا نکنید. برای مشاهده مشخصات مخازن زرپلاست و انتخاب مدل متناسب با شرایط ساختمان می توانید صفحه محصولات مخزن را بررسی کنید.
سوالات متداول
علت سبز شدن آب مخزن چیست؟
رشد جلبک یا سیانوباکتری یکی از علت های احتمالی است، به ویژه اگر نور به آب برسد؛ اما تغییر رنگ آب به تنهایی تشخیص قطعی جلبک نیست و آلودگی ها یا مواد دیگری نیز می توانند رنگ آب را تغییر دهند.
آیا مخزن سه لایه جلبک می زند؟
ساختار نوربند مخزن می تواند احتمال رشد جلبک را به میزان قابل توجهی کاهش دهد، اما اگر نور از درپوش، دریچه یا اجزای دیگر وارد شود یا آلودگی از مسیر دیگری وجود داشته باشد، باید علت مشکل بررسی شود. عنوان «سه لایه» به تنهایی برای تشخیص علت کافی نیست.
آیا مخزن سفید باعث جلبک زدن آب می شود؟
رنگ ظاهری به تنهایی تعیین کننده نیست. مسئله اصلی میزان عبور نور از کل ساختار مخزن و سایر قسمت های سیستم است. بنابراین مشخصات واقعی محصول مهم تر از صرفا سفید یا تیره بودن سطح خارجی است.
آیا جلبک مخزن آب خطرناک است؟
نمی توان همه جلبک ها را خطرناک یا سمی دانست. با این حال برخی رشدهای سیانوباکتریایی می توانند سم تولید کنند و ایمنی آب را نمی توان تنها از روی ظاهر تعیین کرد. آب مشکوک برای آشامیدن نباید بدون بررسی مصرف شود.
آیا جوشاندن آب جلبک زده آن را قابل شرب می کند؟
خیر، نباید روی جوشاندن به عنوان راه حل قطعی حساب کرد. برخی سموم تولید شده توسط سیانوباکتری ها با جوشاندن حذف نمی شوند و امکان افزایش غلظت آنها وجود دارد.
برای جلوگیری از جلبک زدن مخزن چه چیزی مهم تر است؟
محدود کردن رسیدن نور به آب یکی از مهم ترین اقدامات است اما جلوگیری از ورود آلودگی، سالم بودن درپوش و اتصالات و نگهداری و بازدید دوره ای مخزن نیز باید همزمان انجام شود.